สร้างสรรค์ต้นกล้าวัยประถม

โดย: จิรภัทร / นันทพร

2010-06-26_110238

การบ่มเพาะต้นกล้าวัยประถมให้งอกงามอย่างมั่นคงด้วยการเลี้ยงดูอย่างสร้างสรรค์ตามแนวทางวินัยเชิงบวก เป็นกลยุทธ์หนึ่งที่จะหล่อหลอมเพื่อมุ่งเป้าหมายไปสู่บุคลิกภาพและพฤติกรรมที่น่ารักสมวัย และนำความชื่นใจมาสู่คุณพ่อคุณแม่และคุณครูด้วยค่ะ
.............................
ด้วยพัฒนาการอันโดดเด่นของวัยประถมที่เข้าใจตนเอง มีความรู้สึกที่อยู่กับตัวตนของตนเองมากขึ้น และกำลังสร้างลักษณะเฉพาะแห่งตนขึ้น ดังนั้น การปลูกฝังทัศนคติการมองตนเองในด้านดีโดยให้เด็กๆ ได้มีอิสระทางความคิดและการตัดสินใจ จะนำไปสู่การสร้างพื้นฐานของความเชื่อมั่นและความมั่นคงทางอารมณ์
การส่งเสริมเด็กๆ ให้สอดคล้องกับพัฒนาการที่โดดเด่นดังกล่าวด้วยแนวทางเชิงบวกในเรื่องราวดังต่อไปนี้จึงมีความสำคัญค่ะ

สร้างประชาธิปไตย...สู่หัวใจคนตัวเล็ก
สอดประสานแง่มุมของวัยที่พร้อมตัดสินใจเลือกและทำตามความคิดเห็นของตนเอง เพราะสมองมีกระบวนการคิดที่มีเหตุมีผลคัดค้านและเห็นด้วยอย่างเต็มเปี่ยม จึงเป็นเรื่องง่ายต่อการส่งเสริมให้เด็กๆ เข้าใจและคุ้นชินกับคำว่าประชาธิปไตย เริ่มต้นบทเรียนรู้ด้วยการสร้างบรรยากาศที่เขารู้สึกว่าได้รับการปฏิบัติด้วยความยุติธรรม ได้รับความรักความอบอุ่น มีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นและตัดสินใจ ไปพร้อมๆ กับการได้รับยอมรับความสามารถและความคิดเห็น

Activities @ School & Home

  • การยกมือโหวตหรือลงคะแนนเสียงในรูปแบบต่างๆ เป็นวิธีที่เด็กๆ สามารถแสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ รวมถึงกิจกรรมนี้ค่ะ ให้เด็กๆ แบ่งกลุ่มอย่างอิสระกลุ่มละ 5 คน ร่วมกันถกเพื่อแสดงความคิดเห็นในโจทย์ที่ว่า สิ่งที่ต้องการทำร่วมกันเพื่อมอบเป็นของขวัญวันแม่ในเดือนหน้านี้ แล้วนำเสนอกับกลุ่มใหญ่ในห้องเรียน แต่ละคนต้องแสดงความคิดเห็นของตนเองและยอมรับความคิดเห็นของคนส่วนใหญ่ค่ะ วินาทีของประชาธิปไตยจะเบ่งบานมากขึ้นหากคุณครูได้สังเกตพฤติกรรมของเด็กๆ แต่ละคนถึงการมีส่วนร่วมและปฏิกิริยาต่างๆ จะได้ให้คำแนะนำและส่งเสริมอย่างใกล้ชิดต่อไป
  • สำหรับประชาธิปไตยในบ้านไม่ใช่เรื่องยากค่ะ เพียงให้ลูกมีโอกาสแสดงความคิดเห็นและร่วมเป็นผู้ตัดสินใจเรื่องต่างๆ ด้วย เช่น การเลือกสิ่งของตกแต่งบ้าน รายการมื้อหม่ำ หรือแม้แต่ภารกิจต่างๆ ที่สมาชิกในบ้านต้องช่วยกันทำ ให้เขาได้เลือกในสิ่งที่ต้องการขณะเดียวกันก็ต้องยอมรับความคิดเห็นจากเสียงส่วนมากด้วยเช่นกันค่ะ


Creative Tip for Child Rearing
ไม่วิจารณ์หรือติความคิดเห็นของเด็กแม้ยังไม่เข้าที่เข้าทางหรือดูขัดหูขัดตาไปบ้างนะคะ แต่เปลี่ยนเป็นการทำความเข้าใจอย่างลึกซึ้งด้วยการถามถึงเหตุผล ซึ่งจะนำไปสู่การเข้าใจที่ตรงกันค่ะ


สวมบทบาทผู้นำและผู้ตามอย่างสมวัย
ความต้องการเป็นที่ยอมรับในกลุ่มเพื่อน ในครอบครัวและสังคมเป็นพัฒนาการที่โดดเด่นสำหรับวัยประถมนะคะ ซึ่งการสวมบทบาทผู้นำและผู้ตาม เป็นบทเรียนรู้ด้วยตนเองที่เชื่อมโยงตัวตนของตัวเองกับตัวตนของผู้อื่น พูดง่ายๆ คือรู้จักใจเขาใจเรามากขึ้นนั่นเองค่ะ เพราะในบทบาทของผู้นำนอกจากทักษะการตัดสินใจและการแก้ปัญหาแล้ว ยังสอดประสานไปกับการเข้าใจเพื่อนร่วมทีม ในขณะที่ผู้ตามก็ต้องยอมรับฟังความคิดเห็นและเข้าใจผู้นำและผู้ร่วมทีมด้วยเช่นกันค่ะ

Activities @ School & Home

  • งานกลุ่มเป็นสิ่งสะท้อนถึงบทบาทของผู้นำและผู้ตามได้เป็นอย่างดีโดยเฉพาะบทเรียนรู้ในห้องเรียนค่ะ ต่อยอดจากการแบ่งกลุ่มสมาชิกทั้ง 5 (จากหัวข้อประชาธิปไตย) ให้พวกเขาได้เลือกหัวหน้ากลุ่ม แล้วพูดคุยแบ่งความรับผิดชอบร่วมกันสานต่อโปรเจ็กต์ 'ของขวัญวันแม่'

เพื่อให้บทบาทของผู้นำและผู้ตามเด่นชัด คุณครูควรให้ระยะเวลากับโปรเจ็กต์นี้ยาวสักหน่อยนะคะ เช่น 1 เดือน เพื่อพวกเขาจะได้ใช้เวลาอยู่ร่วมกัน มีการสื่อสารและปรับตัวในสังคมกลุ่มย่อยอย่างต่อเนื่องค่ะ

  • บทบาทผู้นำและผู้ตามยังแทรกซึมในทุกกิจกรรมนะคะ การเล่นก็เช่นกันค่ะ อย่างเล่นเกมปิดตาหาของ กติกามีว่าสมาชิกในบ้านทั้งคุณพ่อคุณแม่ พี่น้อง หรือคุณตาคุณยาย จับคู่กันหาของที่สมาชิกคนหนึ่งได้รับมอบหมายให้เป็นกรรมการตัดสินเกมนี้นำไปซ่อน ในคู่ของตัวเองมีคนหนึ่งใช้ผ้าผูกตาไว้ ส่วนอีกคนหนึ่งเดินเกาะด้านหลังคอยบอกทางให้ตามหาสิ่งของ คู่ไหนหาพบก่อนเป็นผู้ชนะ เด็กๆ ต้องใช้กลยุทธ์การสื่อสารในบทบาทผู้นำ และขณะเดียวกันก็ต้องมีความเชื่อใจ ยอมรับฟังในบทบาทผู้ตามค่ะ


Creative Tip for Child Rearing


เสริมแรงทางบวกทันทีเมื่อเด็กๆ สวมบทบาผู้นำและผู้ตามอย่างเหมาะสม ด้วยการชื่นชมทั้งคำพูด  โอบกอดสัมผัสและแววตา การชื่นชมเป็นแรงเสริมในพฤติกรรมด้านดี เด็กจะรู้สึกสุขใจ และนำไปสู่พฤติกรรมที่พึงประสงค์อย่างเต็มใจค่ะ

เสริมทัพความภาคภูมิใจในตนเอง...อย่างมั่นคง
เด็กๆ วัยนี้มีความกระตือรือร้นที่จะเรียนรู้ และหัดทำสิ่งต่างๆ ด้วยตนเอง หากให้เขาได้ลองเล่นลองทำ โดยเฉพาะการมอบหมายงานจากง่ายๆ ให้มีโอกาสประสบความสำเร็จและเขยิบความยากขึ้นเป็นลำดับ ภารกิจเหล่านี้จะทำให้เขามีความภาคภูมิใจ เชื่อมั่นในตนเองและนำไปสู่การพึ่งตนเองค่ะ

Activities @ School & Home

  • เก็บความภูมิใจใส่สมุดบันทึก อย่างโปรเจ็กต์ 'ของขวัญวันแม่' ให้เด็กๆ ได้ต่อยอดหลังจากจบโปรเจ็กต์ โดยเขียนความรู้สึกของแต่ละคนหลังจากได้ทำงานร่วมกัน เขียนสิ่งดีๆ ที่เกิดขึ้น หรือความสำเร็จที่ตนเองภาคภูมิใจสุดๆ หรืออาจจดเรื่องราวที่ตนทำสำเร็จในแต่ละวัน ทำเครื่องหมายเน้นผลงานที่ทำสำเร็จ เพราะเมื่อไรที่หยิบมาอ่านจะได้ชื่นใจไงคะ
  • มอบหมายงานบ้านเล็กน้อยๆ ที่ให้เขาได้รับผิดชอบ โดยเรียกชื่องานนั้นให้ดูพิเศษสร้างความสนุกและแรงจูงใจให้การทำงานค่ะ อย่างปฏิบัติการช่วยคุณแม่หายเหนื่อย ภารกิจฆ่าเชื้อโรค (ทำความสะอาดห้องน้ำ) รางวัลแห่งความภาคภูมิใจของภารกิจนี้คือ ดาว 1 ดวง เมื่อเจ้าหนูเห็นจำนวนดาวที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ก็จะยิ่งเกิดความเชื่อมั่นในตัวเองว่ามีความสามารถในการทำงานต่างๆ และมีแรงจูงใจในการทำภารกิจที่ซับซ้อนและยากขึ้นไปค่ะ


Creative Tip for Child Rearing
การฝึกให้เด็กๆ ทำงานสำเร็จด้วยตนเอง ไม่ล้มเลิกกลางคัน จะทำให้เด็กๆ ได้เรียนรู้ถึงวินาทีของความมุ่งมั่น อดทนและเพียรพยายาม ในขณะที่แง่มุมการจัดการกับความล้มเหลวก็ไม่ควรมองข้ามนะคะ เมื่อชิ้นงานแรกไม่ประสบความสำเร็จ กำลังใจจากคุณพ่อคุณแม่พร้อมทั้งหน้าที่ของที่ปรึกษาซึ่งชวนวิเคราะห์สาเหตุ และชวนกันลุยอีกครั้งก็เป็นสิ่งสำคัญเช่นกันค่ะ

แนวทางเลี้ยงดูวัยคิดส์ตามแนวทางวินัยเชิงบวกนั้นไม่มีสูตรสำเร็จตายตัวหรอกนะคะ หากแต่อยู่ที่การปรับและประยุกต์ให้สอดคล้องกับธรรมชาติการเรียนรู้ พัฒนาการและช่วงวัย สิ่งเหล่านี้จะนำไปสู่ผลลัพธ์ที่น่าชื่นใจค่ะ


จาก: Kids and School